مرآت الاصطلاح

فرهنگ مرآت الاصطلاح گردآورده رای رایان،آنندرام مخلص لاهوری،هندوی نامدار است که نگارش آن را در سال 1158 ق به پایان رسانده است.این اثر ارزشمند دانشنامه از اطلاعات ادبی،علمی و تاریخی و سرشار از اطلاعات علوم و فنون،حکایات شیرین و مثل های رایج در عصر صفوی است.
آنندرام مخلص در این کتاب به نقل مطالب دیگر فرهنگ ها و درج شواهد از شاعران پیشین بسنده نکرده است؛بلکه بیشتر به تقریر فارسی زبانان و اشعار فارسی گویان هم عصر یا نزدیک به عصر خود نظر داشته و از این حیث مرآت اصطلاح در خور توجه خاص است.او در ضمن سر مدخل ها،اطلاعات دست اولی هم از بزرگان هم عصرش،مناسبات اجتماعی،سیاسی و اداری هندوستان و روابط سیاسی و اقتصادی هند و ایران به دست میدهد.
او همچنین در جای جای کتاب،لغات اصطلاحات و امثال هندی و فارسی و آداب و رسوم هندیان و ایرانیان را مقایسه کرده و از معدود کسانی است که به تطبیق ادبیات فارسی و هندی پرداخته و معادل سازی های رایج را مورد نقد قرار داده است.مخلص با نگاه دقیق و جست و جو گر اطلاعات ارزشمندی از کار و کردار مردم روزگار خود بدست داده است و بسیاری از اصطلاحات دیوانی،هنری،پزشکی،جواهرشناسی و جز این ها را توضیح داده و این ویژگی ها این فرهنگ را به اثری ممتاز در میان فرهنگ های مشابه بدل کرده است.کتاب حاضر نخستین تصحیح انتقادی مرآت الاصطلا بر اساس چهار نسخه خطی موجود در هندوستان،پاکستان و انگلستان است.