آثار تاریخی ورارود و خوارزم: کش، ترمذ، بدخشان …

ورا رود یا به عربی “ماورالنهر”، عنوانی است که به سرزمین های آن سوی رود سیحون و جیحون داده می شود. سمرقند و بخارا از شهرهای معروف این ناحیه به شمار می رود. نگارنده در کتاب حاضر (جلد دوم از معرفی آثار تاریخی ورارود و خوارزم) به آثار موجود در شهرهای ترمذ، ختلان، شهر سبز (کش)، حصار، پنجکنت، بدخشان، مرو، ختل و… می پردازد. وی با سفر به ورارود و بازدید از آثار و ابنیه ی تاریخی منطقه، حاصل مشاهدات خویش را در کتاب آورده است. نویسنده هم چنین به آبادی های بین راه اشاره دارد و مسیر شهرهای اصلی را ترسیم می کند. مساجد و مقابر، بیش ترین آثاری است که به آن ها اشاره شده است. از جمله ی این آثار می توان به آرامگاه رودکی، معبد پنجکنت، مقبره ی خلیفه حسن بدخشانی، مسجد جامع دوشنبه، حمام های دهکده ی زرافشان، غارهای مسکونی و قلعه های کنار دریای پنج، آتشکده ی ورنگ و… اشاره کرد. بخش دوم کتاب با عنوان “پیوست ها”، به معرفی آثار و بناهای تاریخی غزنی، بلخ، هرات و دهستان اختصاص دارد؛ ضمن آن که متن کتیبه ی سرخ کوتل بغلان ـ متعلق به کنشیکا، پادشاه کوشانی سده ی دوم میلادی ـ به آن ضمیمه شده است. در این بخش تحلیل و ترجمه ی کتیبه ی مزبور اثر عبدالحی حبیبی، که در سال 1342 ش در کابل منتشر شده، به تفصیل آورده شده است. پایان بخش مطالب کتاب نیز تصاویر متعددی از آثار و ابنیه ی معرفی شده در کتاب است.