اگر این نیز انسان است

پریمو لوی، نویسنده ی ایتالیایی، در کتابی که خواهید خواند شرحی از دوران اسارتش در اردوگاه آشویتس آورده است. چنان که می دانیم و در این کتاب نیز تصریح شده است، در این اردوگاه همه جور آدمی از ملیت ها و گرایش های سیاسی و مذهبی مختلف گرد آمده بودند. این گوناگونیِ محکومان از یک سو و سرنوشتی که به یکسان برایشان مقدر کرده بودند از سوی دیگر نویسنده را بر آن داشته که از تمام چهارچوب های قراردادی برای هویت فراتر رود و اثر خود را «اگر این نیز انسان است» بنامد که آشکارا گویای نگاه اومانیستی اوست. توصیف لوی از زندگی خودش و سایرین در اردوگاه به چنان شفافیت حیرت انگیز و انسان محوری درخشانی می رسد که آدمی گمان می برد در سطحی دیگر می توان محکومان و یهودیان را در کتاب او استعاره ای از انسان رنج کشیده دانست و از همین جاست که این جمله ی مشهور وی معنا می یابد: «هرکس می تواند یهودی کس دیگری باشد.» بر همین اساس است که لوی، ظاهراً بعد از کشتار صبرا و شتیلا، خواهان استعفای آریل شارون و مناخیم بگین شد و قربانیان این کشتار را با لهستانی ها در جنگ جهانی دوم مقایسه کرد که قربانی همکاری نازی ها و شوروی ها و بعد جنگ این دو شدند.امید است انتشار ترجمه ی فارسی این کتاب، که یکی از شاهکارهای مسلم ادبیات قرن بیستم است و نامش مکرر در سیاهه های مختلف صد کتاب برتر این قرن آمده، گام کوچکی باشد برای تحقق آرزوی لوی که همواره دغدغه ی آن را داشت که معیار انسان چیزی نباشد جز انسانیت.