در سایه ی آینده: تاریخ اندیشه ی مدرنیته

هر پیش بینی در خصوص آینده را هنگامی می توان با آن چه از آن پس، در واقع رخ داده است، مقایسه کرد که زمان به اندازۀ کافی از آن گذشته باشد. پیش بینی های روشن، ساده و درخشان کندرسه ـ نویسندۀ فرانسوی ـ دربارۀ آینده، برای چنین مقایسه ای بسیار مناسب است. کندرسه چشم انداز پیشرفت در عرصه های گوناگونی از علم، تکنولوژی، اخلاق، هنر و مذهب را طرح کرد، ولی امروزه، نظریه های پیشرفت از اعتبار افتاده است. کتاب حاضر، شرح مفصل تغییرات عظیمی است که در چند صد سال اخیر در غرب رخ داده است. نویسنده، بحث خود را با بررسی مباحثات داغی آغاز می کند که در چند دهۀ اخیر دربارۀ مدرنیته، روشنگری و پست مدرنیسم در جریان بوده است. چشم انداز تاریخ اندیشه در این مباحث نقش عمده ای دارد. رجعت به تاریخ، اغلب سطحی و نادرست انجام می شود، اما نویسنده، در این کتاب می کوشد، تکامل اندیشۀ مدرن را بر بنیادی استوار و به نحوی مبسوط شرح دهد، جنبۀ بارز مدرنیته را مشخص کند و تمایز انسان مدرن با انسان پیش مدرن را از منظر تاریخ اندیشه روشن سازد. عنوان کتاب از آگوستینوس قدیس گرفته شده است که حدود 1600 سال پیش گفته بود: “تاریخ در سایۀ آینده رخ می دهد”. این عبارت به نحوی شگفت برای تحولات چندسدۀ اخیر نیز مناسب است که هرچه در آن رخ می دهد، در سایۀ انتظار از رخدادهای آینده اهمیت می یابد. گویی آن چه در آینده رخ خواهد داد، از حال بزرگ تر و مهم تر است.