آیین گنوسی و عرفان اسلامی

آیین «گنوسی» را کیشی «عرفانی» دانسته اند که دارای عقایدی تلفیقی است و فرقه های گوناگونی نظیر «مانویت»، «صابئین»، «مَندایی»، «شمعونیان»، و «مرقیونیان» را دارد. دوران شکل گیری، ظهور و بروز این آیین را از قرن دوم پیش از میلاد تا قرن سوم میلادی دانسته اند. به عقیده گنوسیان، روح انسان در این دنیا اسیر است و راه نجات و رهایی او دستیابی به گنوسیس یا همان معرفت نجات بخش است، که فرستادگان الهی و منجیان آسمانی برای انسان به ارمغان می آورند و راه کسب این گونه معرفت اشراقات قلبی است. عده ای معتقدند آیین گنوسی بر فرهنگ و تفکر عارفان روزگار اسلامی تأثیراتی نهاده است. در این کتاب نخست، تاریخچه مختصری از این آیین ارائه و به اصول اعتقادی آنان اشاره می گرددد. سپس به تأثیرات این آیین بر عقاید عرفای مسلمان پرداخته می شود و با بررسی صورت گرفته تأکید می گردد که عارفان مسلمان در برخی عقاید از آرای گنوسی تأثیر پذیرفته اند.