سنت گرایی بازتابی: مبانی جامعه شناسی سیاسی ایران (عصر قاجار)

این پژوهش نشان می دهد که مناسبات اجتماعی ایران برای تحول جامعه ی سنتی ایران به جامعه ی مدنی با سرمشق گرفتن از غرب مناسب نبوده است. تحول حقوقی انجام شده مناسب با زایش عنصر شهروند با حقوق و وظایف مشخص نبوده است و مردم کشور هم چنان همان شاخص های حقوقی افراد مکلف و رعیت های موظف در جوامع ماقبل سرمایه داری را داشته اند. جامعه ی مدنی به منظور نمایندگی مصالح و منافع طبقات اجتماعی و درنهایت منافع عموم شکل نگرفت، در نتیجه زمینه ی جدایی دولت از جامعه فراهم نشد و جامعه ی جماعتی هم چنان در قیمومیت حوزه ی سیاسی و جلوه ی آن ــ حاکم سیاسی مستبد ــ باقی ماند. . . این مناسبات الزاماً به نوع دیگری از تحول انجامید که در اینجا از آن با عنوان سنت گرایی بازتابی نام خواهیم برد. . . این تحولات زمینه ساز شکل گیری “هویت عمومی سنتی بازتابی” به جای “هویت عمومی شهروندی” در جوامع خاورمیانه از جمله ایران بود. منظور از سنتْ عناصر معرفتی، شناختی، فکری، فرهنگی و اجتماعی تأثیرگذار بر شیوه ی تفکر، الگوی رفتاری، شیوه ی زندگی، تفکر سیاسی، اجتماعی، فلسفی و تاریخی است که تحت تأثیر فرهنگ، جامعه، سیاست و اقتصاد به آرامی تغییر می کند، بنابراین ویژگی بازتابی دارد. . . “جامعه ی سنت گرایی بازتابی” را می توان در چهار منزل دنبال کرد. . . این کتاب منزل اول در این راه طولانی است و به تحولات اجتماعی قرن نوزدهم و عمدتاً عصر قاجار می پردازد. (از پیش گفتار)