مارکسیسم دگراندیش به فشرده ترین کلام به گرایشی در اندیشه ی مارکسیستی اشاره دارد که در برابر مارکسیسم رسمی، دولتی، اردوگاهی، جزم اندیش و دستوری سر به خط نمی گذارد و از آن چه از مارکسیسم مجموعه ی قوانینی متصلب و خشک و نیز شریعتی رمزآلود می تراشد سر برمی تابد. اما پایداری این گرایش در برابر سنت رسمی به بهایی ارزان به دست نیامده و طی تاریخ اندیشه ی مارکسیستی، گرایش دگراندیشی همواره برای هستی خود جنگیده و طبعا در برابر سنت ریشه دار و گسترده ی مارکسیسم رسمی جریانی کوچک اما واجد قدرت معنوی بسیار بوده است.