اینک آن انسان: آدمی چه گونه همان می شود که هست

اکسه اومو قرار نبود آخرین کتاب نیچه باشد. مکاتبات آن دوره آن را هم چون کتابی در آستانه، در (اوج نیم روز)، دو سویه معرفی می کند: که دری را می بندد و در دیگری را می گشاید. این کتاب (بند ناف) را که وصل کننده ی نیچه به گذشته ی اوست برای همیشه قطع می کند و او را از آن چه بوده و تولید کرده جدا می سازد. او خط می زند، بیلان می دهد و محاسبه می کند، فقط چیزهایی را نگاه می دارد و جمع می کند که شایسته ی نگاه داشته شدن و جاودانه بازگشتن باشند. اما این کتاب مشرف به آینده هم هست و وعده و نوید اثری را می دهد که در زیر آفتاب پاییزی در حال رسیدن است: تنها اثر نیچه، شایسته این نام، و شایسته ی نام اش، که می بایست پساپس (پاداش) و توجیه کل وجودش باشد. به قول خودش بدون این اثر چه بسا تا ابد مسئله یی بغرنج باقی می ماند.