سفرنامه های حج قاجاری

برای شناخت آیین حج گزاری ایرانیان در دورة قاجار (1210-1343 ق) مهم ترین منبع، سفرنامه های حجی است که در این دوره درباریان، دبیران و علما نوشته اند. تعداد این سفرنامه ها نزدیک به پنجاه عنوان است که بسیاری از آنها به چاپ رسیده است و در دسترس عموم قرار دارد. گفتنی است از میان ده ها سفرنامة حجی که در دورة قاجار نوشته شده، تنها چند نمونه به طور عمومی شناخته شده است که از آن جمله می توان به سفرنامة فرهادمیرزا (1292) و سفرنامة نایب الصدر شیرازی (1305) اشاره کرد. کتاب حاضر جلد نخست از مجموعة هشت جلدی «پنجاه سفرنامة حج قاجاری» است. در این مجلد پس از درج مقدمة مفصلی دربارة حج گزاری ایرانیان در دورة قاجار، سفرنامه هایی از این افراد درج شده است: خواجه عبدالکریم شیرازی؛ محمد رحیم الدین قادری؛ حافظ محمد عبدالحسین کرناتکی؛ محمدولی میرزا قاجار؛ میرزا جلایر؛ محمدعلی بن محمد رضی بروجردی و میرزا علی اصغرخان اعتمادالسلطنه.