سندباد در سفر مرگ: مجموعه گفت و گو های احمد شاملو بخش اول (1358 – 1342)

سندباد در سفر مرگ به نظر من برای انسان کامیابی میسر
نیست. انسان هنگامی می­تواند کامیاب شود که مطلقا آزاد باشد، اما
آزادی نه به صورت مطلق بلکه حتا به طور نسبی نیز نصیب انسان نمی­شود
و به عبارت دیگر خوشبختی به زندان انسان راه نمی­یابد. از آن گذشته،
انسانی که در اسارت قوانین، در اسارت وجدان، در اسارت وظایف، در
اسارت تعلقات، در اسارت مطامع و شهوات دیگران دست و پا می­زند،
لاجرم همه خلاقیت­های خود را از دست می­دهد و پیشرفت­های ماشین
را به حساب پیشرفت­های خود می­گذارد حال آن­که وقتی خود او جز پیچ
و مهره­ای از ماشین­ها نیست از آزادی چه­گونه می­تواند سود بجوید؟

احمد شاملو در گفتگو با علی­اصغر ضرابی، فردوسی، ش759، فروردین1345